ALKÜ · İktisat Bölümü · Lisans

IKT 101 Matematik I

Matematiksel düşünmeden ekonomik modellemeye: cebir, fonksiyonlar, limit, türev ve temel iktisadi uygulamalar.

Mathematics I3 saat / hafta4 AKTSTürkçe
Ders hakkında

İktisadi Analizin Matematiksel Temelleri

IKT 101, lisans düzeyinde iktisat eğitimi için gerekli matematiksel altyapıyı oluşturan başlangıç dersidir. Temel kavramlar, işlemsel beceriler ve ekonomik yorum bir arada geliştirilir.

Doğrusal piyasa dengesi, talep ve maliyet fonksiyonları, bileşik büyüme, marjinal büyüklükler, esneklik ve basit optimizasyon problemleri ders boyunca matematik konularıyla ilişkilendirilir. Çok değişkenli analiz ve integralin ayrıntılı uygulamaları Matematik II kapsamında geliştirilir.

Ders kodu
IKT 101
Ders türü
Zorunlu · Lisans
Ders dili
Türkçe
Haftalık saat
3 saat teorik
Kredi
3 ulusal kredi
AKTS
4
Ders belgeleri

Ders izlencesi

Dersin amacı, öğrenme çıktıları, haftalık içerik, değerlendirme yaklaşımı ve temel kaynakların tamamı ders izlencesinde yer alır.

IKT 101 – Ders İzlencesiPDF · Türkçe · Uluslararası iktisat matematiği yaklaşımı
Ders izlencesini indir
Ders programındaki tarihler ve değerlendirme uygulamaları üniversitenin resmî duyurularına göre yürütülür. Bu sayfadaki plan öğrenciye yönelik ders materyallerini düzenler.
Materyaller

Haftalık ders notları ve çözümlü örnekler

Hazır olan notlar, kavram açıklamaları, formüller, grafikler, adım adım çözümlü örnekler ve bireysel alıştırmalar içerir. Yeni notlar hazırlandıkça aynı listede yayımlanır.

HAFTA 01 · PDF

Matematiksel Dil ve Temel Cebir

Sayı kümeleri, aralıklar, üslü ve köklü ifadeler, mutlak değer, denklemler, eşitsizlikler ve iktisadi kısıtlar.

1. hafta ders notunu indir
HAFTA 02 · PDF

Doğrular, Denklemler ve Piyasa Dengesi

Koordinatlar, doğru denklemleri, eğim, denklem sistemleri, parabol, başabaş ve arz–talep dengesi.

2. hafta ders notunu indir
HAFTA 03 · PDF

Fonksiyonlar ve İktisadi Uygulamaları

Fonksiyon kavramı, tanım ve görüntü kümeleri, grafikler, parçalı fonksiyonlar, dönüşümler, bileşke ve ters fonksiyonlar; talep, maliyet ve gelir uygulamaları.

3. hafta ders notunu indir
Öğretim planı

14 haftalık konu akışı

Haftalık sıralama, temel matematik becerilerinden tek değişkenli analiz ve iktisadi uygulamalara doğru kademeli ilerler.

HaftaKonu ve kapsamİktisadi uygulamaMateryal
01Temel cebir ve matematiksel dilMatematiksel dil ve cebir tekrarı: sayı kümeleri, aralıklar, üs/kök, mutlak değer, denklem ve eşitsizlikler.Değişken, parametre, birim, iktisadi kısıtlar (P≥0, Q≥0). KAYNAK: TH Ek A; AD P.1; AU 1Ders notu PDF
02Doğrular, denklemler ve piyasa dengesiKoordinatlar, doğru ve eğim; doğrusal / ikinci dereceden denklemler ve iki bilinmeyenli denklem sistemleri.Doğrusal arz–talep denklemleri, denge fiyatı ve miktarı. KAYNAK: AD P.2–P.3; AU 3, 8Ders notu PDF
03Fonksiyonlar ve grafikleriFonksiyon kavramı; tanım ve değer kümeleri; grafikler, parça parça fonksiyonlar; grafik dönüşümleri, bileşke ve ters.Talep ve ters talep, üretim–maliyet ilişkisi ve birim yorumları. KAYNAK: TH 1.1–1.2; AD P.4–P.5; AU 2Ders notu PDF
04Polinom ve rasyonel fonksiyonlarPolinom ve rasyonel fonksiyonlar; kökler, parabol, işaret, grafik yorumlama; rasyonel fonksiyonlarda tanım kümesi.Toplam gelir ve ortalama maliyetin biçimi; başabaş noktası. KAYNAK: AD P.6; TH 1.1; AU 3Ders notu hazırlanıyor
05Üstel ve logaritmik modellerÜstel ve logaritmik fonksiyonlar; kurallar, terslik, üstel/logaritmik denklemler.Bileşik faiz, iskonto, üstel büyüme ve enflasyon. KAYNAK: TH 1.4–1.5; AD 3; AU 4Ders notu hazırlanıyor
06Matrisler ve doğrusal sistemlerMatris kavramı ve boyut; basit matris işlemleri; 2×2 sistemlerin matrisle çözümü, determinant ve eliminasyonun temelleri.Eşanlı piyasa ilişkileri ve basitleştirilmiş girdi–çıktı gösterimi. KAYNAK: AU 6; TH Ek B.1Ders notu hazırlanıyor
07Limit ve sürekliliğe girişOrtalama değişim oranı; limitin anlamı ve limit kuralları; tek taraflı limit, sonsuzda limit ve sürekliliğe giriş.Fiyat/miktar değiştikçe modelin davranışı; süreksiz tarife örnekleri. KAYNAK: TH 2.1–2.6; AD 1; AU 5Ders notu hazırlanıyor
08Ara sınav ve değerlendirmeAra sınav dönemi: ilk yedi haftanın temel kavramlarının gözden geçirilmesi; ölçme ve geri bildirim.Grafik, fonksiyon, denklem ve modelleme sorularının çözüm analizi. KAYNAK: Akademik takvimAra sınav haftası
09Türev kavramına girişSürekliliğin pekiştirilmesi; teğet ve sekant; türevin limit tanımı; türevlenebilirlik ve anlık değişim.Toplam gelirde ortalama ve marjinal değişim arasındaki fark. KAYNAK: TH 3.1–3.2; AD 2.1–2.2; AU 5Ders notu hazırlanıyor
10Türev alma kurallarıTemel türev alma kuralları: kuvvet, toplam, çarpım, bölüm, zincir; ikinci türev kavramı.Toplam maliyetten marjinal maliyet; birimlerin doğru kullanımı. KAYNAK: TH 3.3, 3.6; AD 2.3–2.4Ders notu hazırlanıyor
11Üstel ve logaritmik türevlerÜstel ve logaritmik fonksiyonların türevleri; logaritmik türev, kapalı türeve basit giriş.Anlık büyüme, sürekli büyüme hızı, talep fonksiyonlarının türevleri. KAYNAK: TH 3.8, 3.4; AD 3; AU 5Ders notu hazırlanıyor
12Marjinal analiz ve esneklikDiferansiyel ve marjinal yorum; göreli değişim; nokta fiyat esnekliği ve türev ilişkisi.MR, MC, MP; talep esnekliğinin işaret ve mutlak değer yorumu. KAYNAK: AD 2.7; İK 1; AU 8Ders notu hazırlanıyor
13Fonksiyon incelemeKritik noktalar; artma–azalma; birinci/ikinci türev testi; içbükeylik–dışbükeylik ve grafik inceleme.Kâr ve gelir fonksiyonunun artan/azalan aralıkları, marjinal işaretler. KAYNAK: TH 4.1, 4.3–4.4; AD 4; AU 5Ders notu hazırlanıyor
14Ekonomik optimizasyonTek değişkenli optimizasyon: iç ve sınır noktaları, maksimum–minimum, ekonomik uygunluk; bütünleştirici problem çözümü.Gelir/kâr maksimizasyonu, ortalama maliyet minimizasyonu; genel tekrar. KAYNAK: TH 4.6; AD 4; İK 1Ders notu hazırlanıyor

Not: Ara sınavın kesin tarihi akademik takvim ve öğretim elemanının duyurusuna göre belirlenir.

Hedefler

Öğrenme çıktıları

  1. Gerçek sayılar, denklemler, eşitsizlikler ve doğrusal sistemlerle ilgili problemleri çözer.
  2. Fonksiyonların tanım kümelerini, grafiklerini, dönüşümlerini, bileşkelerini ve terslerini yorumlar.
  3. Üstel ve logaritmik fonksiyonları büyüme, azalma, bileşik faiz ve iskonto modellerinde kullanır.
  4. Basit matris işlemlerini ve doğrusal sistemleri temel iktisadi örneklere uygular.
  5. Limit ve süreklilik kavramlarını hesaplama ve grafik üzerinden açıklar.
  6. Türevin değişim hızı anlamını açıklar ve temel türev kurallarını uygular.
  7. Marjinal gelir, marjinal maliyet, marjinal kâr ve nokta fiyat esnekliğini hesaplayıp yorumlar.
  8. Tek değişkenli maksimum–minimum problemlerinde birinci ve ikinci türev testlerini kullanır.
Dersin işlenişi

Çalışma ve değerlendirme

Derslerde kavramsal açıklamalar, grafiksel gösterimler, örnek problem çözümleri ve iktisadi yorumlar birlikte ele alınır. Öğrencilerin yalnızca sonucu değil, kullanılan matematiksel yöntemi ve ekonomik uygunluğu açıklaması beklenir.

Ara sınav
%40 (öneri)
Final sınavı
%60 (öneri)
Haftalık çalışma
Problem çözümü
Bu oranlar izlencedeki öneri niteliğindedir; kesin ölçme-değerlendirme esaslarında resmî ders bilgi paketi ve üniversite duyuruları geçerlidir.
Kitaplar

Temel ve yardımcı kaynaklar

İçerik uluslararası matematiksel iktisat ve Calculus yaklaşımıyla tasarlanmıştır. İngilizce kaynaklar esas, Türkçe ders kitapları ise kavramları pekiştiren tamamlayıcı kaynaklardır.

İngilizce kaynaklar

  • Hass, J., Heil, C., Bogacki, P., & Weir, M. D. (2024). Thomas’ Calculus: Early Transcendentals (15th ed., SI units). Pearson.
  • Adams, R. A., & Essex, C. (2018). Calculus: A Complete Course (9th ed.). Pearson Canada.
  • Pfaff, T. J. (2023). Applied Calculus with R. Springer.
  • Mendelson, E. (2022). Schaum’s Outline of Calculus (7th ed.). McGraw Hill.

Türkçe kaynaklar

  • Anadolu Üniversitesi. (2018). Matematik I. Açıköğretim Fakültesi.
  • Anadolu Üniversitesi. (2018). Matematiksel İktisat. Açıköğretim Fakültesi.
  • Thomas, G. B. vd. (2009). Thomas’ Calculus 1 (R. Korkmaz, Çev.). Beta Yayınları.
  • Balcı, M., & Aral, A. (2009). Çözümlü Matematik Analiz Problemleri 1. Balcı Yayınları.
Açık erişim

Çevrim içi öğrenme kaynakları

MIT OpenCourseWare

Tek değişkenli Calculus: ders videoları, çalışma soruları ve çözümler.

Kaynağı ziyaret et ↗

OpenStax Calculus

Fonksiyon, limit ve türev başlıklarını içeren açık ders kitabı.

Kaynağı ziyaret et ↗

GeoGebra

Doğru, parabol ve fonksiyon grafikleri için etkileşimli araç.

Grafik aracını aç ↗

Harici bağlantılar ilgili kurum ve yayıncıların kendi web sitelerine yönlendirir. Telifli kitapların tam metinleri bu sayfada dağıtılmaz.